MNMagiczny NałęczówNapisz do nas
Archiwalny portret doktora Fortunata Nowickiego
Doktor Fortunat Nowicki — archiwalny drzeworyt Edwarda Nicza. Źródło: Edward Nicz / archiwalny drzeworyt
Wróć do kalendarium

Uzdrowisko · Budowniczy miasta

Fortunat Nowicki

1830–1885

Zanim Nałęczów stał się modnym adresem pisarzy i artystów, ktoś musiał na nowo uruchomić jego leczniczy potencjał. Fortunat Nowicki należał do ludzi, którzy nie tylko uwierzyli w to miejsce, ale podjęli ryzyko jego odbudowy.

ZWIĄZEK Z NAŁĘCZOWEMod 1878Zakład Leczniczy i Nałęczów
Archiwalny portret doktora Fortunata Nowickiego
Doktor Fortunat Nowicki — archiwalny drzeworyt Edwarda Nicza. Źródło: Edward Nicz / archiwalny drzeworyt
Pałac Małachowskich na fotografii z lat 1927–1935.
Pałac Małachowskich na fotografii z lat 1927–1935. Źródło: Wikimedia Commons
Pałac Małachowskich — serce dawnego zakładu leczniczego.
Pałac Małachowskich — serce dawnego zakładu leczniczego. Źródło: Wikimedia Commons
Łazienki w Nałęczowie na pocztówce z 1909 roku.
Łazienki w Nałęczowie na pocztówce z 1909 roku. Źródło: Wikimedia Commons
Stare Łazienki, jeden z symboli rozwijającego się uzdrowiska.
Stare Łazienki, jeden z symboli rozwijającego się uzdrowiska. Źródło: Wikimedia Commons
01

Lekarz, społecznik i jeden z ludzi, którzy przywrócili Nałęczów mapie polskich uzdrowisk.

01

Lekarz ukształtowany przez historię

Fortunat Nowicki należał do pokolenia, którego biografie przecięło powstanie styczniowe. Udział w zrywie i doświadczenie zesłania nadały jego późniejszej pracy wymiar większy niż zwykła praktyka lekarska. Po powrocie angażował się społecznie i szukał miejsca, w którym medycyna mogłaby łączyć się z pracą dla wspólnoty.

Pałac Małachowskich na fotografii z lat 1927–1935.
Pałac Małachowskich na fotografii z lat 1927–1935. Źródło: Wikimedia Commons
02

Rok 1878: powrót zdroju

Przełomem było utworzenie spółki lekarskiej i ponowne uruchomienie Zakładu Leczniczego w 1878 roku. Nowicki wraz z Wacławem Lasockim i Konradem Chmielewskim stworzył fundament nowoczesnego kurortu: leczenie wodą, ruchem, dietą i spokojem zielonego krajobrazu. Dzięki ich inicjatywie zaniedbany majątek zaczął zmieniać się w uzdrowisko znane w całym Królestwie Polskim.

Pałac Małachowskich — serce dawnego zakładu leczniczego.
Pałac Małachowskich — serce dawnego zakładu leczniczego. Źródło: Wikimedia Commons
03

Miasto, które przyciągało ludzi

Rozwój zakładu przyniósł coś więcej niż gabinety i łazienki. Do Nałęczowa przyjeżdżali pacjenci, a wraz z nimi pisarze, wydawcy, artyści i społecznicy. Powstało środowisko, w którym kuracja stawała się okazją do rozmowy, pracy i wymiany idei. Bez pierwszych decyzji Nowickiego nie byłoby późniejszego literackiego mitu miasta.

Łazienki w Nałęczowie na pocztówce z 1909 roku.
Łazienki w Nałęczowie na pocztówce z 1909 roku. Źródło: Wikimedia Commons
04

Pamięć w krajobrazie

Nowicki zmarł w 1885 roku i został pochowany w Nałęczowie. Jego nazwisko nie jest dziś tak rozpoznawalne jak nazwiska Prusa czy Żeromskiego, ale to właśnie jego pokolenie przygotowało dla nich scenę. Pałac, park, dawne łazienki i cmentarz tworzą opowieść o lekarzu, który potraktował uzdrowisko jak projekt społeczny.

Stare Łazienki, jeden z symboli rozwijającego się uzdrowiska.
Stare Łazienki, jeden z symboli rozwijającego się uzdrowiska. Źródło: Wikimedia Commons

KALENDARIUM

Życie
w datach.

  1. 1830Narodziny
  2. 1863Powstanie styczniowe
  3. 1878Uruchomienie Zakładu Leczniczego
  4. 1885Śmierć i pochówek w Nałęczowie

CO POZOSTAŁO?

Jeden z „wskrzesicieli” Nałęczowa — człowiek, dzięki któremu lecznicza miejscowość mogła stać się miastem pisarzy i artystów.
Przeczytaj źródło biograficzne ↗

WESPRZYJ FUNDACJĘ INNOVELLE

Magiczny Nałęczów
pozostaje bezpłatny.

Serwis i przygotowane przez nas materiały udostępniamy bezpłatnie. Jeśli są dla Ciebie wartościowe, możesz wesprzeć Fundację Innovelle, abyśmy mogli dalej rozwijać przewodnik, opisywać kolejne historie i tworzyć nowe materiały.

Każda złotówka się liczy. ❤️Darowizna jest całkowicie dobrowolna. Dziękujemy za każde wsparcie. To dzięki niemu możemy tworzyć kolejne bezpłatne materiały.
ODBIORCAFundacja InnovelleNUMER RACHUNKU28 1140 2004 0000 3002 8575 4002TYTUŁ PRZELEWUDAROWIZNA