MNMagiczny NałęczówNapisz do nas
Stefan Żeromski — portret z 1925 roku.
Stefan Żeromski — portret z 1925 roku. Źródło: Wikimedia Commons
Wróć do kalendarium

Literatura · Mieszkaniec sezonowy

Stefan Żeromski

1864–1925

Nałęczów dał Żeromskiemu rodzinę, pracownię i pole działania społecznego. Żadna inna biografia nie pozostawiła w mieście tak osobistego zespołu miejsc: Oktawii, Chaty, Ochronki i mauzoleum Adama.

ZWIĄZEK Z NAŁĘCZOWEM1890–1910Willa Oktawia i Chata Żeromskiego
Stefan Żeromski — portret z 1925 roku.
Stefan Żeromski — portret z 1925 roku. Źródło: Wikimedia Commons
Stefan Żeromski z synem Adamem, portret Leona Wyczółkowskiego.
Stefan Żeromski z synem Adamem, portret Leona Wyczółkowskiego. Źródło: Wikimedia Commons
Chata Żeromskiego na dawnej fotografii.
Chata Żeromskiego na dawnej fotografii. Źródło: Wikimedia Commons
Chata Żeromskiego — pracownia pisarza zaprojektowana przez Jana Koszczyca-Witkiewicza.
Chata Żeromskiego — pracownia pisarza zaprojektowana przez Jana Koszczyca-Witkiewicza. Źródło: Wikimedia Commons
Adam Żeromski przed Chatą.
Adam Żeromski przed Chatą. Źródło: Wikimedia Commons
01

W Nałęczowie znalazł rodzinę, własną pracownię i przestrzeń do działalności społecznej.

01

Guwerner w uzdrowisku

Żeromski przyjechał do Nałęczowa w 1890 roku jako nauczyciel domowy. Nie był jeszcze autorem o pozycji, którą zdobędzie później. Pobyt otworzył jednak najważniejszy prywatny rozdział jego życia: poznał Oktawię Rodkiewiczową, przyszłą żonę, i wszedł w środowisko miejscowej inteligencji.

Stefan Żeromski z synem Adamem, portret Leona Wyczółkowskiego.
Stefan Żeromski z synem Adamem, portret Leona Wyczółkowskiego. Źródło: Wikimedia Commons
02

Oktawia i własny dom pracy

Willa Oktawia stała się centrum życia rodzinnego. W 1905 roku, za honorarium otrzymane za Popioły, pisarz zbudował osobną drewnianą pracownię. Projekt przygotował młody Jan Koszczyc-Witkiewicz. Chata była nieduża, lecz świadomie odrębna — miejscem skupienia, pisania i odpoczynku.

Chata Żeromskiego na dawnej fotografii.
Chata Żeromskiego na dawnej fotografii. Źródło: Wikimedia Commons
03

Ochronka: literatura zobowiązuje

Żeromski nie ograniczał się do obserwowania biedy. W 1907 roku z jego inicjatywy powstała Ochronka dla dzieci. Budynek, także zaprojektowany przez Koszczyca-Witkiewicza, łączył społeczną ideę z wyrazistą architekturą. To jeden z najważniejszych dowodów, że nałęczowska legenda literacka miała praktyczny wymiar.

Chata Żeromskiego — pracownia pisarza zaprojektowana przez Jana Koszczyca-Witkiewicza.
Chata Żeromskiego — pracownia pisarza zaprojektowana przez Jana Koszczyca-Witkiewicza. Źródło: Wikimedia Commons
04

Pamięć o Adamie

Śmierć syna Adama w 1918 roku nadała Chacie tragiczną warstwę. Obok niej powstało mauzoleum zaprojektowane przez Koszczyca-Witkiewicza. Dzisiejsze muzeum pozwala oglądać nie pomnik bez skazy, lecz przestrzeń pracy, rodzinnego szczęścia, aktywności społecznej i straty.

Adam Żeromski przed Chatą.
Adam Żeromski przed Chatą. Źródło: Wikimedia Commons

KALENDARIUM

Życie
w datach.

  1. 1864Narodziny
  2. 1890Pierwszy przyjazd do Nałęczowa
  3. 1905Budowa Chaty
  4. 1907Powstanie Ochronki
  5. 1918Śmierć syna Adama
  6. 1925Śmierć pisarza

CO POZOSTAŁO?

Najpełniejsza nałęczowska biografia: prywatna, literacka i społeczna, zapisana w czterech istniejących miejscach.
Przeczytaj źródło biograficzne ↗

WESPRZYJ FUNDACJĘ INNOVELLE

Magiczny Nałęczów
pozostaje bezpłatny.

Serwis i przygotowane przez nas materiały udostępniamy bezpłatnie. Jeśli są dla Ciebie wartościowe, możesz wesprzeć Fundację Innovelle, abyśmy mogli dalej rozwijać przewodnik, opisywać kolejne historie i tworzyć nowe materiały.

Każda złotówka się liczy. ❤️Darowizna jest całkowicie dobrowolna. Dziękujemy za każde wsparcie. To dzięki niemu możemy tworzyć kolejne bezpłatne materiały.
ODBIORCAFundacja InnovelleNUMER RACHUNKU28 1140 2004 0000 3002 8575 4002TYTUŁ PRZELEWUDAROWIZNA